Controlling kosztów i rachunkowość zarządcza
Zarządzanie organizacją w skomplikowanym i turbulentnym otoczeniu biznesowym nie jest możliwe bez dostępu do odpowiedniej informacji. Stąd wzrost w ostatnich latach zainteresowania wykorzystaniem controllingu i rachunkowości zarządczej przez kadrę kierowniczą.
Książka skierowana jest do:
• zarządzających, gdyż pozwala uświadomić im, jakie informacje są w stanie uzyskać z nowoczesnego controllingu kosztów oraz rachunkowości zarządczej i w jaki sposób informacje te mogą wykorzystać przy planowaniu, podejmowaniu decyzji i kontroli osiągniętych rezultatów,
• przygotowujących informacje (pracowników controllingu, rachunkowości zarządczej, działów finansowo-księgowych, ekonomicznych itp.), gdyż pozwala zapoznać się z nowoczesnymi rozwiązaniami i uświadomić, jaki wpływ na zakres i możliwości wykorzystania informacji ma sposób ich przygotowania,
• studentów, którzy chcą znaleźć się w przyszłości w pierwszej lub drugiej grupie. Książka może być także pomocna tym, którzy zamierzają wdrożyć zintegrowany system zarządzania i chcą umiejętnie wykorzystywać możliwości nowoczesnych systemów informatycznych.
Część pierwsza poświęcona jest problematyce kosztów, bowiem prawidłowe dane o kosztach stanowią podstawę informacyjną całego systemu zarządzania. Informacje te powinny wskazać, jakie są przyczyny powstania kosztów, czyli jakie zasoby, w jakich ilościach i po jakiej cenie wykorzystano, świadcząc usługi, wytwarzając wyroby, obsługując klientów. Zarządzanie kosztami to świadome decydowanie o nich. Aby świadomie decydować, należy odpowiedzieć na następujące pytania:
1. Komu i do czego potrzebne są informacje o kosztach, czyli jakie obiekty są przedmiotem zainteresowania zarządzających?
2. Czy model rachunku kosztów, który ma być wdrożony dostarczy odpowiednich informacji o tych obiektach? Jeśli np. obiektami zarządzania są klienci, to należy korzystać z takiego modelu rachunku kosztów, który dostarczy informacji zarówno o kosztach związanych z wytworzeniem produktów dla klientów, ale także kosztach wynikających zarówno z działań podejmowanych w celu pozyskania nowych klientów, jak i samego procesu ich obsługi – dostarczenia produktu na określonych warunkach – oraz działań podejmowanych w celu utrzymania klientów już obsługiwanych. Będą to np. koszty związane z badaniami rynkowymi, promocją i reklamą, wprowadzeniem zmian do produktu na życzenie klienta, finansowaniem klienta, upustami, rabatami i innymi obniżeniami ceny, procesem sprzedaży i dystrybucji, obsługą posprzedażną. Istotne także będą informacje uwzględniające czynniki różnicujące koszty obsługi klienta, np. częstotliwość dostaw do klienta, specjalne wymagania technologiczne i jakościowe klienta i wiele innych. Na system zarządzania kosztami (controlling kosztów) składają się dwa elementy: model rachunku kosztów zapewniający uzyskanie właściwej informacji oraz narzędzia pozwalające na umiejętne jej wykorzystanie. W rozdziale pierwszym przedstawiono koncepcję nowoczesnego controllingu kosztów, a w rozdziale piątym omówiono nowoczesne modele rachunku kosztów (rachunek kosztów działań, rachunek kosztów działań sterowany czasem, obiektowy rachunek kosztów) oraz wykorzystanie pochodzących z nich informacji w procesie podejmowania decyzji i kontroli. Rozdział szósty przedstawia narzędzia zarządzania kosztami nowych produktów i technologii. W rozdziale drugim zaprezentowano sprawozdawczy rachunek kosztów. Pierwsza część rozdziału odpowiada na pytanie, w jaki sposób są prezentowane w sprawozdaniu finansowym informacje o kosztach, jak powinny przebiegać: pomiar, dokumentacja, rejestracja oraz przetwarzanie kosztów, aby zapewnić prawidłowe ustalenie wyniku finansowego i wycenę produktów, które nie zostały jeszcze sprzedane. W następnych częściach zaprezentowano rachunek kosztów normalnych i rachunek kosztów standardowych.
W rozdziale trzecim omówiono problemowe rachunki decyzyjne, które w odróżnieniu od systematycznie prowadzonego rachunku kosztów, dostarczają informacji wspomagających rozwiązywanie konkretnego problemu decyzyjnego. Rozdział czwarty przedstawia koncepcję rachunku kosztów zmiennych (uznaną w literaturze przedmiotu jako zdolną do zaspokojenia potrzeb zarządzających przy podejmowaniu decyzji krótkookresowych) ograniczoną do relatywnie krótkiego okresu oraz analizę: koszty – rozmiary produkcji – zysk, wykorzystującą ten rachunek.
Część druga poświęcona jest problematyce planowania i kontroli w zarządzaniu organizacją. W rozdziale siódmym omówiono kontrolę w zarządzaniu operacyjnym. Przedstawiono istotę i rolę rachunkowości odpowiedzialności, zakres i pomiar efektów ośrodków kosztów, rentowności i inwestycji, sposób, w jaki wspomagają zarządzanie kosztami i ocenę efektów działalności ceny wewnętrzne. W rozdziale ósmym wskazano na wady tradycyjnego budżetowania i omówiono nowe tendencje, czyli ulepszanie procesu budżetowania poprzez stosowanie budżetowania opartego na rachunku kosztów działań (activity based budgeting), uzupełnianie lub zastępowanie rocznego budżetu kroczącymi prognozami, całkowitą rezygnację z budżetów. W rozdziale dziewiątym zaprezentowano balanced scorecard, instrument, który umożliwia przekazywanie informacji o strategicznych celach i miarach oraz pozwala na zrozumienie strategii firmy i jej monitorowanie. W rozdziale dziesiątym omówiono stosowane w praktyce mierniki oceny efektywności projektów inwestycyjnych, ich wady i zalety oraz ustalanie strumieni pieniężnych netto związanych z realizacją projektów.
Treść każdego rozdziału jest poprzedzona wprowadzeniem oraz krótkim omówieniem zawartości.
Książka jest efektem pogłębionych studiów nad literaturą światową i krajową oraz prac badawczych i projektów wdrożeniowych zespołu Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH i MAC Consulting Sp. z o.o. Jest ona nową, znacznie rozszerzoną i wzbogaconą wersją, wydanej w 2003 roku pozycji Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów.
Autorzy wyrażają nadzieję, że niniejsza książka spełni oczekiwania tych, którzy pragną poznać i pogłębić wiedzę z zakresu controllingu kosztów i rachunkowości zarządczej.
